Lektinler, hem pozitif hem de negatif sağlık etkileriyle ilişkili bitkilerde bulunan proteinlerdir. Fasulye ve baklagiller, tam tahıllar ve bir takım sebzeler gibi bazı bitkisel bazlı gıdalar yüksek miktarda lektin içerir.
Lektinler ve lektin içermeyen diyet hakkında daha fazla bilgi için okumaya devam edin. Bilim bu diyetle ilgili neler söylemeli? Neden bazı insanlar bunu tavsiye ediyor ve kanıtlar iddialarını destekliyor mu?
Lektinler nelerdir?
Lektinler, insanlarda hücrelerin birbirleriyle etkileşime girmesine yardımcı olabilecek bir protein türüdür. Bazı bilim adamları ayrıca, lektinlerin, böcekleri uzak tutmak için bitkilerde bir savunma şekli sunduğuna inanırlar.
Bu proteinler ayrıca bitkilerin büyümesi için gerekli olan azotu (N) içerir. Bitkilerin birçok kısmı lektin içerirken, tohum insanların en çok yediği kısımdır. Lektinler sindirimden kronik hastalık riskine kadar çeşitli yollarla sağlığı etkileyebilir.
Kırmızı kan hücrelerinin bir araya toplanmasına neden oldukları gösterilmiştir. Bazı besin maddelerinin emilimini engelledikleri için antinutrientler olarak sınıflandırılırlar. Bitkisel gıdalar pişmemiş olarak yenildiğinde, mide rahatsızlıkları mide bulantısına neden olabilir.
Ayrıca az pişmiş baklagiller yemek tehlikeli olabilir nedeni şu şekilde açıklanır: Kırmızı barbunya fasulyesindeki lektin fitofaemagglutinin olarak adlandırılır. Çiğ veya az pişmiş barbunya fasulyesi yemekten kaynaklanan kırmızı barbunya zehirlenmesinden sorumludur.
Amerika Birleşik Devletleri Gıda ve İlaç İdaresi'ne (FDA) göre, sadece dört çiğ barbunya fasülyesi tüketmek şiddetli bulantı, kusma ve ishal gibi semptomlara neden olabilir. Nemli ısı kullanan pişirme yöntemleri, bitkilerdeki lektin sayısını azaltmak için faydalıdır.
Pişirmek bazı bitkilerin nişastalarını daha basit karbonhidratlara ayırır. Lektinler karbonhidratlara yapışmayı severler ve olumsuz etkilere neden olmadan vücuttan çıkarılırlar.
Yavaş pişiriciler, böbrek fasülyesi hazırlamak için tavsiye edilmez çünkü sıcaklık lektinleri yok etmek için yeterince yüksek değildir. Gıdalardaki lektinleri azaltmanın yolları şunlardır:
- Kaynatmak
- Fermantasyon
- Filizlenme
- Kabuğunu soymak
- Tohumunu çıkarmak
- Basınçlı pişirme
Lektinler bazı istenmeyen etkilere sahipken, aynı zamanda olumlu etkileri olanlar da vardır. Küçük miktarlarda lektinler insan sindirim sistemlerinde yaşayan iyi bakterilere yardımcı olabilir.
Araştırma, lektinlerin kanseri teşhis etmede yardımcı olabileceğini düşündürmektedir. Lektinler, kanser hücrelerinin çarpma hızını yavaşlatma potansiyelleri için araştırılmaktadır. Araştırmacılar bakteri, mantar ve virüslerin neden olduğu hastalıklar için potansiyel tedaviler olarak lektinlere de bakıyorlar. Araştırmacılar bakteri, mantar ve virüslerin neden olduğu hastalıklar için potansiyel tedaviler olarak lektinlere de bakıyorlar.
Lektin içermeyen diyet nedir?
Steven Gundry, lektin içermeyen diyeti popülerleştirdi. Odağını yiyecek ve takviye bazlı tıbbı değiştiren eski bir kalp cerrahıdır. Gundry, Amerikan diyetinde bulunan ana tehlike olarak lektinleri anlatıyor.
Yanıt olarak, lektinlerden nasıl kaçınacağınız, alternatif yiyecek seçimleriniz ve yemek tarifleri hakkında bilgi veren bir kitap yazdı. Kitaba göre, Dr. Gundry'ın planı insanların sağlığını iyileştirmelerine ve vücut ağırlığını azaltmalarına yardımcı oluyor. Plan ayrıca GundryMD markası altında satılan Dr. Gundry tarafından geliştirilen takviyeleri de içeriyor.
Yararları
Bazı bilim adamları lektinlerin zararlı olduğuna ve inflamasyona neden olduğuna inanırlar. Daha eski bir makale onları çölyak hastalığı, diyabet ve romatoid artrit dahil olmak üzere otoimmün hastalıklara bağlamaktadır.
Bir makale, buğday tohumunun lektini ile ilgili araştırmayı tartışmaktadır. İnflamasyonu artırarak bağışıklık sistemini etkileyebilir. Uzun süreli inflamasyon, kalp hastalığı, kanser ve depresyon dahil olmak üzere birçok ciddi tıbbi duruma bağlıdır.
Lektin içermeyen bir diyet vücuttaki iltihabı azaltmak için bir yol olabilir. Bununla birlikte, etki onaylanmadan önce insanlarda daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Yazarlar ayrıca lektinlerin, bakteri veya diğer toksinlerin bağırsak bariyerini geçmesini kolaylaştırabildiğini de bildirmiştir.
Bununla birlikte, aynı zamanda, tam tahılların iltihapla savaşmaya yardımcı olan antioksidanlar içerdiğini de belirtmişlerdir. Bu faktör lektinin potansiyel olarak zararlı etkilerini telafi edebilir.
Riskleri
Lektin içermeyen diyet, bazı kişilerin uzun süreli diyete uymasını zorlaştırabilecek kısıtlayıcı bir plandır. Plan ayrıca kepekli tahıllar, fasülyeler ve bazı sebzeler gibi birçok besleyici gıdayı sınırlar veya keser. Araştırmalar, tahılların tamamını tüketmenin kalp hastalığı, diyabet ve kanser riskini azaltmaya yardımcı olabileceğini göstermiştir.
Meyveler ve sebzelerin de birçok sağlıkla ilgili faydaları vardır. Daha fazla meyve ve sebze yemek, kalp ve akciğer hastalıkları dahil olmak üzere çoklu koşullar riskini azaltabilir. Ayrıca kanser riskini de etkileyebilir ve insanların kilo almamalarına yardımcı olabilir.
Baklagiller, fındık, tohumlar ve kepekli hububatlar bitki bazlı protein sağladığı için vejetaryanlarda, lektin içermeyen bir diyet de zor olabilir. Baklagiller, kepekli tahıllar ve meyve ve sebze kabukları da diyet lifi sağlar.
Eğer diyet lifi alımı azalırsa, lektin içermeyen bir diyet kabızlığa neden olabilir. Ayrıca, diyet planı özel sütler, merada yetiştirilen etler ve pahalı takviyeler önermesi nedeniyle lektin içermeyen diyetin uygulanması pahalı olabilir.
Neleri yemeliyiz bu diyette?
Dr. Gundry'e göre, aşağıdaki gıdalar lektin alımını sınırlamaya çalışan insanlar için tavsiye edilir:
- Otlak yetiştirilen etler
- A2 süt (Beta Kazomorfin 7 içermeyen sağlıklı süt)
- Pişmiş tatlı patates
- Lifli yeşil sebzeler
- Brokoli ve Brüksel lahanası gibi turpgiller
- Kuşkonmaz
- Sarımsak ve soğan
- Kereviz
- Mantar
- Avokado
- Zeytin veya sızma zeytinyağı
Nelerden kaçınmalıyız?
Dr. Gundry'e göre, insanlar lektinlerden kaçınmaya çalışırken aşağıdaki gıdaları sınırlamalıdır:
- Baklagiller, bezelye, mercimek ve yer fıstığı
- Kabak
- Patlıcan, biber, patates ve domates
- Meyveler (mevsim meyvelerinde ılımlı yenmesine izin verilir)
- Taneler
Tahıllar tüketilirse, plan buğday yerine beyaz undan yapılan ürünleri önerir.
Gundry, aşağıdaki gıdalardan tamamen kaçınılmasını önerir:
- Mısırla beslenen hayvanların eti
- A1 süt (Beta Kazomorfin 7 içeren sağlıksız süt)